در بستهبندی مقوایی، فایل چاپی علاوه بر لایه گرافیک (CMYK) یک لایه فنی خط تیغ و خط تا دارد. اگر خط برش Overprint نباشد، زیر خط سفید میماند؛ اگر بلید نباشد، لبه چاپ سفید میزند؛ اگر RGB بماند، رنگ در چاپ افست جابهجا میشود.
لیتوگرافی و چاپخانه معمولاً فایل ناقص را برمیگردانند — اما گاهی خطا در چاپ یا قالب تا زمان تیراژ معلوم میشود. این چکلیست برای طراحان گرافیک و استودیوهای بستهبندی است که فایل را قبل از FTP یا ارسال فیزیکی مرور میکنند.
ترتیب کار: اول دایلاین دقیق، بعد چسباندن گرافیک روی گسترده، سپس این چکلیست، در نهایت PDF/X یا فرمت مورد قبول چاپخانه.
تفکیک لایه گرافیک و لایه فنی.
چکلیست اصلی prepress
Overprint Stroke روی خط تیغ
لایه خط برش (معمولاً ۰.۲۵pt یا ۰.۵pt) باید Overprint فعال داشته باشد تا موقع جدا کردن پلیت، زیر خط سفید نماند.
بلید (Bleed) حداقل ۳ میلیمتر
رنگ و گرافیک باید ۳mm از خط برش بیرون بزند؛ در غیر این صورت در برش گیوتین لبه سفید دیده میشود.
حاشیه امن (Safe Zone) متن و لوگو
متن و بارکد حداقل ۳mm داخل خط برش — تا در لرزش دستگاه برش بریده نشوند.
CMYK و حذف RGB/Spot ناخواسته
تمام عناصر raster و vector به CMYK تبدیل شوند؛ رنگهای Spot فقط برای خط تیغ/تا/پرفراژ با نام استاندارد.
رزولوشن ۳۰۰ DPI برای تصاویر
تصاویر embed شده حداقل ۳۰۰ DPI در ابعاد نهایی روی گسترده؛ فونتها outline یا embed کامل.
مشکی ترکیبی در برابر Pure Black
برای متن و خط نازک K100 (Pure Black)؛ برای سطح بزرگ مشکی C40 M30 Y20 K100 (Rich Black) با احتیاط ترام.
خطوط فنی
کد رنگ استاندارد خط تیغ، خط تا و پرفراژ
در بازار ایران معمولاً از رنگهای Spot با نام مشخص استفاده میشود تا اپراتور لیتوگرافی لایهها را اشتباه جدا نکند. با چاپخانه خود هماهنگ کنید — بعضیها PDF جدا برای هر لایه میخواهند.
خط برش (Cut / Die): Magenta یا قرمز — ۰.۲۵pt، Overprint
خط تا (Crease): Cyan یا فیروزهای — ۰.۲۵pt dashed در برخی کارگاهها
پرفراژ (Perforation): سبز — الگوی dash مشخص
لبه چسب: گاهی لایه جدا یا خط بنفش
کد رنگ استاندارد خط برش، خط تا و پرفراژ.
خروجی PDF برای لیتوگرافی
PDF/X-1a یا PDF/X-4 بسته به workflow چاپخانه. خطوط فنی vector باشند نه raster. ترامها ۱۵۰–۱۷۵ lpi برای مقوا معمولی. اگر white underprint یا UV موضعی دارید لایه جدا اعلام کنید.
Embed fonts یا convert to outline
Document bleed settings = 3mm
No RGB objects in preflight report
Die line on separate layer, visible and printable
اشتباهات رایج که چاپ را خراب میکند
چسباندن گرافیک روی دایلاین بدون scale یکسان — استفاده از خط تیغ raster — فراموش کردن compensation ضخامت مقوا در طراحی دو طرفه — export با «simulate overprint» خاموش و مشاهده نکردن خروجی.
نمونه خطای بلید در برابر خروجی صحیح.
ترتیب ارسال فایل به چاپخانه
از دایلاین تا تأیید پلیت
1
دریافت دایلاین نهایی
PDF/SVG گسترده با خط تیغ و تا از ابزار آنلاین یا طراح تیغ.
2
چسباندن گرافیک + preflight
اجرای چکلیست CMYK، bleed، overprint و DPI.
3
ارسال به لیتوگرافی
PDF واحد یا لایههای جدا طبق قرارداد چاپخانه.
4
آپروو نمونه چاپ (Proof)
مقایسه رنگ و موقعیت خط برش روی کاغذ proof قبل از تیراژ.
سوالات متداول
Overprint خط تیغ چرا مهم است؟
بدون Overprint، موتور RIP ممکن است سفیدی زیر خط برش را حفظ کند و در چاپ لبههای ناخواسته یا gap رنگی ایجاد شود.
بلید ۳ میلیمتر برای همه کارها کافی است؟
برای اکثر کارهای افست مقوا بله. برخی چاپخانهها ۵mm برای format بزرگ میخواهند — حتماً spec sheet بگیرید.
آیا میتوانم RGB طراحی کنم و آخر تبدیل کنم؟
توصیه نمیشود؛ رنگهای brand ممکن است shift کنند. از اول در CMYK یا با ICC profile قراردادی طراحی کنید.
خط تا باید dashed باشد؟
در فایل گرافیک برای طراح اغلب dashed است تا با خط برش اشتباه گرفته نشود؛ در خروجی نهایی لیتوگرافی طبق استاندارد کارگاه solid یا dashed مشخص میشود.
