طراح تیغ (Die Designer) فایل برداری خط برش، خط تا و پرفراژ را از روی دایلاین آماده میکند تا کارگاه قالبسازی بتواند تخته لیزری بسازد یا RULE die و ماتریس را تنظیم کند. هر میلیمتر اشتباه در کانال تا یا ضخامت تیغ، در تیراژ هزاران عدل مقوا به پرت و توقف خط تبدیل میشود.
در ایران معمولاً مسیر کار اینطور است: طراح گرافیک دایلاین میگیرد → طرح چاپ را میچسباند → طراح تیغ لایه Cut/Crease را جدا و برای دستگاه آماده میکند → قالبساز لیزری برش میزند → لیتوگرافی پلیت چاپ را میسازد.
این صفحه مرجع فنی برای استانداردهای رایج در کارگاههای قالبسازی و دایکات است — قبل از سفارش قالب، با چاپخانه خود spec تیغ و ماتریس را هماهنگ کنید.
مسیر: دایلاین → طراح تیغ → قالب → لیتو → چاپ.
اصول فنی طراحی قالب
کدگذاری رنگی خطوط فنی (Spot Colors)
سرخابی (Magenta) برای خط برش، فیروزهای (Cyan) برای خط تا، سبز برای پرفراژ — نام لایهها در PDF باید با workflow لیتوگرافی یکسان باشد.
پوینت تیغ ۲pt و ۳pt
تیغ نازکتر برای مقوای نازک و جزئیات ظریف؛ ۳pt برای کرافت و مقوای ضخیم. زاویه برش (bevel) روی durability تیغ اثر دارد.
کانال ماتریس و خط تا (Crease Channel)
عرض کانال متناسب با ضخامت مقوا — باریک: ترک خوردن؛ پهن: تا نامحکم. معمولاً ۰.۴ تا ۱.۲ میلیمتر بسته به گرماژ.
فاصله تیغها و پل بین خطوط
حداقل فاصله بین دو خط برش موازی و بین برش و تا برای جلوگیری از شکستن تخته و پاره شدن مقوا در برش.
پرفراژ (Perforation)
الگوی dash با فاصله مشخص برای tear-open؛ نباید با خط تا اشتباه گرفته شود. در خروجی CNC جدا از خط برش کامل.
خروجی برای CNC و لیزر
فرمت DXF/SVG با واحد millimeter، closed paths برای برش، بدون duplicate nodes — آماده import در AutoCAD، Kongsberg و دستگاههای لیزر.
دایکات فکی
تفاوت قالب لیزری، RULE die و دایکات فکی
قالب لیزری (Flatbed Laser) برای نمونهسازی و تیراژ پایین سریع است. RULE die (تیغ فولادی روی تخته چوب) برای تیراژ بالا و سرعت بالا در دستگاه دایکات فکی. انتخاب نوع قالب روی ضخامت تیغ، padding و عمر تخته اثر دارد.
لیزر: مناسب پروتوتایپ و سری کوچک — بدون هزینه ساخت تخته فولادی
RULE die: استاندارد چاپخانههای با تیراژ بالا
دایکات فکی: نیاز به register دقیق با لیتوگرافی
Rotary die: برای فرمهای تکراری در وب-fed
مقایسه قالب لیزری و RULE die.
چک قبل از تحویل فایل به قالبساز
تمام خطوط برش بسته (closed path) باشند. خط تا centerline یا channel profile طبق spec کارگاه. هیچ open endpoint در مسیر برش نماند. scale 1:1 و واحد mm. لایهها نامگذاری شده: CUT, CREASE, PERF.
Preflight: duplicate paths حذف شوند
Register marks اگر چاپ و دایکات همزمان
Orientation گسترده مطابق جهت الیاف مقوا در صورت نیاز
نسخه PDF + DXF/SVG همزمان
ارتباط با دایلاین پارامتریک
اگر دایلاین از ابزار آنلاین بستهبندی نهایی آمده باشد، خطوط Cut و Crease از قبل پارامتریک و میلیمتری است — کار طراح تیغ به review، تنظیم کانال و export برای دستگاه محدود میشود. این مسیر خطای دستی رسم را کم میکند.
مراحل ساخت قالب از روی دایلاین
از فایل گسترده تا تخته آماده دایکات
1
دریافت دایلاین نهایی
PDF/SVG با لایههای Cut و Crease جدا — ترجیحاً از محاسبه پارامتریک.
2
Review فنی
بررسی فاصله تیغ، کانال تا و پرفراژ با spec چاپخانه.
3
ساخت تخته
برش لیزری یا RULE die روی تخته — ejection rubber در صورت نیاز.
4
تست برش
نمونه روی مقوای واقعی قبل از تحویل به خط تولید.
سوالات متداول
تیغ ۲pt یا ۳pt برای مقوای ۳۵۰ گرم؟
معمولاً ۲pt برای ایندربرد تا ۴۰۰ گرم و ۳pt برای مقوای ضخیمتر یا کرافت. با قالبساز خود تأیید بگیرید — دستگاه و سن تیغ هم مؤثر است.
خط تا باید dashed باشد یا solid؟
در فایل طراحی برای تمایز از برش اغلب dashed است؛ در خروجی CNC ممکن است centerline solid باشد. مهم تفکیک لایه و نامگذاری است.
آیا میتوانم مستقیم از دایلاین آنلاین قالب بسازم؟
خروجی وکتور دایلاین پایه کار است؛ برای تیراژ بالا معمولاً یک review توسط طراح تیغ و تست نمونه توصیه میشود.
فاصله minimum بین خط برش و خط تا چقدر است؟
بسته به ضخامت مقوا و نوع تیغ، معمولاً ۲ تا ۴ میلیمتر — در spec فنی کارگاه ذکر میشود.
